Research & Casussen

Onderzoek bij het trainingsinstituut voor kunstzinnige therapie, Utrecht



1.  Margareth Barten / Creatief Therapeut Beeldend PAAZ / mbarten@upcmail.nl
Na een training ben ik de methode gaan toepassen met volwassenen. Ik was werkzaam in de psychiatrie op een PAAZ 
afdeling.
Met een patiënt die ik individueel begeleidde bood ik als eerste een oefening uit de methode 't Tijdloze Uur aan. 
Wat mij enorm verraste is dat ze na de oefening haarfijn kon uitleggen wat haar innerlijke beleving was tijdens het 
werken. 
Wat zij namelijk vertelde kwam precies overeen met het doel van de oefening zoals die in het boek beschreven is. 
Dit soort vergelijkbare ervaringen zijn vaker voorgekomen, voor mij geeft dat het vertrouwen dat deze oefeningen in 
vele opzichten helend werken. Vanaf 2013 ga ik in het onderwijs met kinderen werken van uit de methode 't Tijdloze Uur.
Margareth Barten
'Client in therapy drawing with the non-dominant hand (normally she is lefthanded) and holding a peice of clay in her left hand for support in feelings / Finland'.

‘Client in therapy drawing with the non-dominant hand (normally she is lefthanded) and holding a peice of clay in her left hand for support in feelings / Finland’.


Deze foto toont een cliënt die zittend een oefening uit de methode ’t Tijdloze Uur doet.
Zij tekent met haar niet-dominante hand, waardoor haar gevoelskant meer aangesproken wordt.

In het dagelijks leven is ze geconditioneerd van uit linkshandigheid. In de andere hand houdt ze een stukje klei vast wat haar meer veiligheid en stabiliteit kan geven. Klei is een van de aller oudste stoffen op aarde en kan de bovenstaande gevoelens bekrachtigen. Door klei in de handen te voelen komt de cliënt beter in haar lichaamsgevoel. Daardoor kan ze ook spontaner haar diepere innerlijke beelden tot uitdrukking brengen in haar tekeningen.

Margareth Barten


 

2. Naqiba Bergefurt / naqiba@planet.nl

Kunstzinnig therapeut 

Betreft: onderzoek in Amsterdam

Onderzoek naar de methode van ’t Tijdloze Uur die auteur Michiel Czn.Dhont in zijn boek beschrijft met betrekking tot de mogelijkheden voor kunstzinnige therapie; een case study betreffende de merites bij het voorkomen bij allochtone kinderen met ontwikkelingsproblemen.

Betreffende de auteur van dit onderzoek

Naqiba Bergefurt (1954) heeft pedagogie gestudeerd aan de Universiteit van Utrecht en heeft in verschillende locaties met kinderen gewerkt, zoals kinderen die speciale zorg nodig hebben en bij een ontwikkelingsproject in New Delhi.

Ze is autodidact in beeldende kunst, met name schilderen en heeft de opleiding kunstzinnige therapie gevolgd bij Annette Brederode in Amsterdam.

't Tijdloze Uur van auteur Michiel Czn. Dhont / Amsterdam

’t Tijdloze Uur van auteur Michiel Czn. Dhont / Amsterdam

 

Ze heeft een opleiding gevolgd bij de kunststudio “Werkplaats Molenpad” in Amsterdam, opgericht door Michiel Czn. Dhont.

Met dit proefschrift rondt Naqiba haar opleiding aan het Kunstzinnig Therapeutisch Instituut in Utrecht af.

Over de onderzoeksgroep

Het onderzoek vond plaats op een basisschool waar meer dan 80% van de kinderen een allochtone achtergrond hebben. Al deze kinderen hebben taalproblemen en velen hebben ook sociaal-emotionele problemen als gevolg van het niet-geïntegreerd zijn in de Nederlandse cultuur.

De meisjes vertonen vaak een gebrek aan zelfrespect en zelfvertrouwen, wat resulteert in het zich terugtrekken uit of over-aanpassen aan de groep.

De jongens verbergen hun gebrek aan respect door herrieschoppen of onaangepast gedrag.

Planning van de sessies

De cursus bestond uit 9 lessen, elke week 1 uur, aan een groep van 5 kinderen in de leeftijd van 8 tot 10 jaar. Tijdens iedere sessie werd(en) één of twee van de oefeningen van de methode Michiel Dhont gegeven. De eerste drie lessen werden gebruikt als een soort diagnostische periode.

Daarna heb ik mijn keuze gemaakt voor het soort oefeningen op basis van de observaties die ik had gemaakt van de kinderen en de manier waarop ze met hun problemen omgingen.

Op dezelfde manier heb ik bepaalde aanpassingen gemaakt op de manier waarin de oefeningen worden aangeboden.

Ik gaf ze alleen maar individueel instructies, hoofdzakelijk op basisniveau. Er waren vijf tekenlessen en vier kleilessen.

Om ook het sociale aspect er bij te betrekken gaf ik ze aan het begin van iedere les een gezamenlijke warming–up.

Uitkomst van het onderzoek

Alle kinderen waren op één of andere manier uit balans.

De basis-tekenoefeningen zijn een zeer goed diagnostisch instrument om spanningen of gebrek aan structuur aan te tonen.

Bij twee kinderen zag ik teveel spanning (ook fysiek) en grote problemen bij het vinden van cohesie en innerlijke richting.

Aan het eind van de cursus werden beide kinderen meer ontspannen, rustig en meer zelf gericht.

Een ander meisje was te dik, erg passief en afhankelijk en toonde geen emotie of uitdrukking. Aan het eind was ze afgevallen, veel alerter, ze reageerde op haar eigen manier en ging voor haarzelf.

Het vierde meisje dat erg stil en beheerst was, brak door haar rolpatroon heen en rebelleerde en ontspande zich.

De enige jongen in de groep voelde zich gefrustreerd, wat meer te wijten was aan zijn tijdelijke situatie dan aan enig persoonlijkheidsprobleem (hij was pas in Nederland aangekomen). Hij was niet gemotiveerd om de therapie te volgen en stopte na vier keer. Zijn tekeningen lieten geen innerlijke beroering zien op de manier dat de tekeningen van de meisjes wel deden.

Nadat de jongen was vertrokken werden de meisjes meer ontspannen en hadden ze meer plezier in wat ze aan het doen waren!

Voor meer informatie over dit onderwerp/onderzoek kunt u mailen naar:

Naqiba Bergefurt/ naqiba@planet.nl

 

 

3.  Silvia Fiorini / kunstzinnige therapeut / fiorini.silvia@gmail.com
Reactie van Kunstzinnig therapeut Silvia Fiorini op een workshop ’t Tijdloze Uur.
Enige tijd geleden heb ik tijdens de opleiding Kunstzinnige therapie in Leiden / Nederland een paar oefeningen in beeldende expressie gedaan die afkomstig zijn uit mijn ervaringen met de methode ’t Tijdloze Uur, tijdens een workshop op je atelier.
Ik heb er zelf heel veel aan gehad. Ze hebben mij geholpen in het nemen van belangrijke beslissingen.

Ik ben op dit moment stage aan het lopen in een school voor het speciale onderwijs Cluster 3 voor zeer moeilijk lerende kinderen. Ik  heb je boek “t Tijdloze Uur.

Ik vraag mij af in hoeverre deze oefeningen toepasbaar zijn t.a.v. zeer moeilijk lerende kinderen en welke ervaringen zijn er op gedaan tot nu toe hiermee.

Ik ben van plan om een aantal oefeningen uit te proberen o.a. in combinatie met vorm tekenen. Eventueel kan dit een mooi onderzoekproject worden voor de scriptie die ik na dit stage jaar ga starten.
Zijn er verder scholingen hierover gericht aan het werken met kinderen? Ik moet zeggen dat het boek heel veel informatie geeft en ik geloof dat het een kwestie van experimenteren  is.
Cursussen hierin kunnen extra enthousiast maken en inspiratie geven. Silvia Fiorini.

 

4.  Luciette van Hezik / Kunstzinnig Therapeut / luciettevanhezik@zonnet.nl
Luciette werkt in een partnerschap en combineert verbale en/of lichaamstherapie met expressieve kunstzinnige therapie.

Beste Michiel,
Onderstaand mijn ervaring en visie met betrekking tot jouw methodologie.

Expressief tekenen en schilderen (foto) met beide handen in het verwerken van innerlijke spanningen. Vrouw werkt via beeldende expressie van uit beweging en intuïtie tijdens sessie in Finland.

‘Sessies Creatieve Therapie in Finland. Expressief tekenen en schilderen (foto) met beide handen in het uitbeelden en verwerken van innerlijke spanningen. Vrouw schildert door middel van beeldende expressie van uit beweging en intuïtie tijdens sessie in Finland.

Expressief schilderen met beide handen in het verwerken van innerlijke spanningen. Vrouw werkt via beeldende expressie van uit beweging en intuïtie tijdens sessie.

Ik zal je een voorbeeld geven van het counselen van volwassenen, waarbij tekenen vanuit beweging en modelleren met klei verstrekkende resultaten hebben gehad via een combinatie met sociaal kunstzinnige therapie.

Bij een individuele counseling ontmoette ik een vrouw die het gevoel had in haar leven in een patroon vast te zitten, waarbij verbale therapie niet de gewenste resultaten opleverde.

Vanuit de basis beweging leidde ik haar naar de wiegende balansbeweging, waarbij
ze zelf de noodzaak voelde om naar “het schrift ”toe te werken, specifiek de staccato.

In de afwisseling van staccato en melodische beweging begonnen herinneringen en beelden naar boven te komen van een isoleercel waarin ze 16 jaar geleden tijd had doorgebracht nadat ze was opgenomen met een postnatale depressie.

Gevoelens van machteloosheid, verdriet en boosheid kwamen boven, maar ook haar uitdrukking van kracht, wat haar verbaasde en haar ook een bevrijd gevoel gaf.

Toen ik haar vroeg welk dier ze hierbij ervoer, gaf ze bescheiden een kat aan, maar in werkelijkheid was het meer een leeuw!

Via een opdracht vanuit expressieve kunstzinnige therapie om uit gele klei een leeuw te boetseren, is ze stap voor stap in staat geweest vorm te geven aan haar “ondergesneeuwde kracht” en heeft ze dit in haar dagelijks leven geïntegreerd.

Een andere mogelijkheid voor mij om de methode van Michiel Dhont te integreren is om mijn eigen individualiteit uit te drukken. Voor mijn proefschrift wil ik een onderzoek doen naar het effect van het gebruiken van beide handen evenals het gebruik van enkel de rechter- of de linkerhand bij alle visuele technieken van expressieve kunstzinnige therapie om de helften van de hersenen te stimuleren wat een complete harmonisatie van de mens in zijn helingsproces teweeg kan brengen.
Lees meer over het werk van Luciette


5.  Josée van Schuppen
/ info: info@joseevanschuppen.nl en www.joseevanschuppen.nl
Beeldend kunstenaar en docent/therapeut methode ‘t Tijdloze Uur

‘Ik volgde diverse trainingen Beeldende expressie vanuit beweging en intuïtie bij Michiel. Dat was voor mij een openbaring.
Ik schilder sindsdien altijd met mijn handen die ik zie als instrument van mijn hart. Daardoor blijf ik dichter bij mijn gevoel en sta ik met beide benen op de grond’.

Josée: ‘Niets moet, alles is goed’.
‘action painting en het tekenen met gesloten ogen is een spannend avontuur en heerlijk om te doen. Als ik schilder of teken, vergeet ik alles om mee heen. Mijn schilderijen en tekeningen zijn meestal vol beweging en soms juist verstild. Ik verwerk vaak zand, touw of hout om mijn verbinding met de natuur te uiten. Ik geef regelmatig workshops ‘Leef je uit met verf’ met als motto: niets moet, alles is goed.
Ik merk regelmatig dat zowel volwassenen als kinderen te veel moeten van zichzelf en de omgeving. Dat vindt ik jammer, want het streven naar resultaat zet vaak een rem op de creativiteit.

Ik denk dat ik een werk wat ik net gemaakt heb ‘t Tijdloze Uur noem. Het grappige is dat ik meestal 1 uur schilder per keer en dan lijkt het 5 minuten’.

 

 

 

 

 

6.  Cas Rooseboom teaching in Kenya / Africa  with ‘the Timeless Hour’  /  cas@casrooseboom.nl

Cas werkt al gedurende jaren met perioden in Kenia en Tanzania. Daar leidt hij basisschool groepsleerkrachten en kunstenaars op mede van uit de methode ’t Tijdloze Uur.
Daarnaast werkt hij in de krottenwijken van grote steden als Nairobi met straatjongeren.

Werkelijke creativiteit bevordert het gevoel van eigenwaarde en het vermogen zelfverantwoordelijkheid in nieuw en positief gedrag om te zetten. Een kort verslag van een voorbeeld in de praktijk waar Cas over vertelt:

‘Een jongen in een achter wijk had een cursus van mij gevolgd (zie de foto’s). Een jaar later kom ik diezelfde jongen tegen in Nairobi, midden op straat en nu in geheel nette kleren. Ik spreek hem aan en vraag hem wat hij doet sinds het vorig jaar. De jongen vertelde me dat hij er achter was gekomen zelf iets te gaan ondernemen. Door initiatief te nemen was hij naar een bedrijf gestapt voor het krijgen van werk. Dat was gelukt en de jongen had voor het eerst zijn eigen geld verdient bij dat bedrijf.
Letterlijk bleek dit het resultaat van de ervaringen via de beeldende sessies van het jaar daarvoor in de cursus aan die groep jongens’.

 

7Gerard Dirks  /  gerarddirks@hotmail.com
Gerard Dirks is de basisschool groepsleerkracht en directeur van de school waar de YouTube film werd opgenomen die bij het boek geleverd wordt op DVD.
Hij is de leerkracht die vanwege zijn ervaringen met ’t Tijdloze Uur terug ging naar zijn werk als therapeut van Autistische kinderen.

'Twee meisjes in basisschool groep 7/8 bezig met hjet uitwisselen van elkaars kleibolletje. Voelen van verschillen van gewicht, vochtigheid, temperatuur en volume van elkaars kleibolletje. Ervaringsgerichte oefening in communicatie op speels manier. De meisjes wisselden ook met andere kinderen uit de klas tot circa 6 a 8 keer. Steeds ervaren ze de verschillen. Vroegtijdig ontdekken van onderlinge overeenkomsten en verschillen maakt dat kinderen op jonge leeftijd om leren gaan met onderlinge verschillen via speelse oefeningen. Dit kan bijdragen aan het op latere leeftijd voorkomen van discriminatie t.a.v. verschillen binnen een pluriforme etnische samenleving.

Gerard Dirks:
“Vanuit mijn 25 jaar ervaring als basisschool -onderwijzer en -manager beveel ik het boek ’t Tijdloze Uur aan. Het helpt de persoonlijkheid van kinderen te ontwikkelen. Het is een extra en basisdimensie.
Van uit mijn ervaringen door de samenwerking met Michiel Dhont opgedaan met de methode van ‘t Tijdloze Uur, heb ik besloten weer terug te keren naar mijn oorspronkelijke werk als begeleider van autistische kinderen. Daar ga ik van uit deze methode weer met autistische kinderen werken’.

‘Twee meisjes in basisschool groep 7/8 bezig met het uitwisselen van elkaars kleibolletje. Voelen van verschillen van gewicht, vochtigheid, temperatuur en volume van elkaars kleibolletje. Ervaringsgerichte oefening in communicatie op speelse manier.
Ook wisselden de meisjes de kleibolletjes tot circa 6 a 8 keer uit tijdens deze oefening met andere kinderen uit de klas. Steeds ervaren ze de verschillen.

Het vroegtijdig ontdekken van onderlinge overeenkomsten en verschillen maakt dat kinderen op jonge leeftijd om leren gaan met onderlinge verschillen via speelse oefeningen. Dit kan bijdragen aan het op latere leeftijd voorkomen van discriminatie t.a.v. verschillen binnen een pluriforme etnische samenleving.

 

8.  Joke Zonneveld   /  beeldend kunstenaar en docent werkt in samenwerking met Irma Vroegop met kinderen van 4 tot 12 jaar
meer informatie op www.jokezonneveld.nl en www.ikvolgje.nl

 

'Kinderen in concentratie bij oefeningen uit 't Tijdloze Uur in de groepslessen door Joke Zonneveld'.

‘Kinderen in concentratie bij oefeningen uit ’t Tijdloze Uur in de groepslessen door Joke Zonneveld’.

Joke:
‘Dit zijn foto’s van sessies met kleine kinderen in mijn eigen atelier en ook op een basisschool. Daarbij heb ik op vele manieren diverse oefeningen van uit de methode ’t Tijdloze Uur toegepast. De kinderen in haar groepen begeleid ze in beeldende expressie van uit beweging en intuïtie dat processen zijn waarbij de kinderen veelal spanningen van stress kunnen loslaten en hun concentratie vermogen daarom versterken. Ik zie dat kinderen daardoor vrijer, meer empathisch en creatiever in gedrag worden’.

Joke Zonneveld geeft bovendien basisschoolklassen de mogelijkheid een dagdeel in haar atelier in Uithoorn te komen  en gebruikt daarbij de oefeningen uit ’t Tijdloze uur.

Geweldloze Communicatie
In samenwerking met Irma Vroegop biedt ze de mogelijkheid aan op school zelf voorbereidende lessen te geven rond hetzelfde thema, gekoppeld aan oefeningen rond ‘Geweldloze Communicatie .
In beide activiteiten speelt het los komen van het oordeel een grote rol.
Daarnaast geeft ze ook schilderles aan volwassenen, waarbij de oefeningen uit het ‘t Tijdloze Uur een belangrijke plek innemen.

Meer informatie op  www.jokezonneveld.nl    en    www.ikvolgje.nl

Reactie van een leerkracht op onze activiteit:
Ik merkte vandaag tijdens het tekenen dat de kinderen minder vaak de woorden ‘mooi of lelijk’ gebruikten. Ze kunnen nu meer hun fantasie tekenen zonder hierbij meteen een oordeel te geven. Voor mij als leerkracht geldt dat ik het heel erg leuk vond om te zien hoe sommige leerlingen die normaal gesproken weinig opvallen, of op en negatieve manier, nu juist heel leuk bezig waren. Kinderen die normaal gesproken druk zijn, faal angstig, of zich slecht kunnen concentreren, waren nu juist heel leuk aan het werk. Leuk om die kinderen ook eens echt gemeende complimentjes te kunnen geven, en hen in het zonnetje te zetten.

7   de klei laten wakker worden  /  ‘let the clay become awake’

15 diepe aandacht /  ‘deep concentration’

20 de klei voelen /  ‘to feel the clay’

21 de veilige plek /  ‘a safe place’

40 aan het tekenen /  ‘go and draw’

kortom een fijne herinnering aan een prachtige les proces in ‘ervaringsgericht leren’

 

9.  Een onderzoek in opdracht van het Instituut van Kind & Recht te Amsterdam 

Annette Jasperse / voormalig student van het atelier Werkplaats Molenpad van Michiel Czn. Dhont

Meisje tijdens de therapie in een klei oefening.

‘Meisje tijdens de therapie in een klei oefening’. Het in de handen houden van klei kan het kind een gevoel van veiligheid en meer stabiliteit

Annette Jasperse  / annette.j@daxis.nl  / docent beeldende kunst en werkend met de methode
’t Tijdloze Uur

Zes weken met een middagsessie van drie uren heeft Annette Jasperse met supervisie van mij een onderzoek gedaan naar de vraag van de rechter;   ‘kan en mag de dochter van de gescheiden vader die alleen elders woont haar vader bezoeken’?

Dit is een recht dat de elke vader in principe na scheiding heeft. De rechter gaf het Instituut Kind & Recht de opdracht dit helder te maken aan de hand van onderzoek.

Uit de drie eerste gezamenlijke tekensessies op het adres van Kind & Recht met de moeder, nieuwe vriend, broertje en het meisje van 6 jaar werd al het e.a. duidelijk.
Bij de laatste drie klei- en tekensessies, waarbij het betreffende meisje alleen met Annette was, gaven zowel de kleisessie als alle tekeningen en de dialoog tussen het meisje en haar gemaakte tekeningen een nog veel duidelijker beeld na observatie.
De uiteindelijke beoordeling, tot stand gekomen door samenspraak tussen de directrice van het Instituut Kind & Recht, Annette en mij, leidde tot een negatief advies aan de rechter.
De diagnose via de methode ’t Tijdloze Uur had de rechter overtuigd. De uitspraak van het vonnis luidde dat de vader geen bezoek en ontmoetingsrecht kreeg toegewezen t.a.v. zijn dochter in het licht van eerder getoond onverantwoord gedrag.

10. Hanneke 

De ervaring van een student op het atelier van de Werkplaats Molenpad, via een van de beeldende sessies uit ’t Tijdloze Uur.

Enige jaren voordat ik bij Michiel kwam schilderen had ik een kunstzinnig therapeutische opleiding gevolgd. Via kunstzinnige processen heb ik daar niet direct in contact kunnen komen met mijn eigen innerlijke beelden. Daar was niet de ruimte voor binnen het opleidingstraject.

Het was dan ook een verademing de vrijheid van schilderen te ervaren van de methodiek van ’t Tijdloze Uur’. Alles is volgens Michiel in oorsprong goed zoals ik het tot expressie heb gebracht!

Een van de meest opmerkelijke gebeurtenissen speelden zich als volgt af:

Wij kregen door Michiel op het atelier een specifieke oefening aangereikt die het Archaïsche schrift heet. Na het schrift maakten we allemaal ook nog een tekening met gesloten ogen, waar we naderhand met geopende ogen aan door konden tekenen.

Bij de oefening werd muziek gedraaid die bestond uit ritmische oer geluiden met zang, verschillende klanken en trommels.
Aan het eind van deze sessie werd dit tekenproces door alle studenten één voor één geëvalueerd via de dialoog met onze tekeningen. In mijn dialoog met mijn pas gemaakte serie tekeningen kwam de vorm en betekenis van een krachtdier naar boven. In dit geval verscheen als krachtdier de ‘Poolhond’. Binnen het sjamanisme is het krachtdier een bekend verschijnsel waarbij de mens zich spiegelt en kracht ervaart aan een bepaald dier. Dit is ook bekend verschijnsel uit de droomwereld.

Voor mij was het Sjamanisme tot die tijd een ongekende visie en had ik me er nooit in verdiept. Misschien wel eens over gehoord maar eigenlijk ook iets waarbij ik een soort van grensoverschrijdende niet te beredeneren angst ervoer terwijl ik me wel heb verdiept in Astrologie, chakra’s en vele andere esoterische onderwerpen.

Tijdens de eerder geschetste schilder activiteit kwam ik echter moeiteloos in contact met een witte poolhond, waarbij ik een vaag gevoel had van; “dit zal dan wel mijn krachtdier zijn”.

Gedurende de daaropvolgende weken heb ik hier weinig aandacht meer aan geschonken tot ik met een vriend in Amsterdam over een maan overgoten kade liep richting een concert van de jazz formatie O.BA.O waar Michiel als contrabassist in speelt. Op die kade liep een echtpaar ons tegemoet met een klein wit poolhondje dat mij in het voorbijgaan deed herinneren aan het moment van het teken proces op het atelier van Michiel.

Echter wat mij tot op heden het meest bezig heeft gehouden was weer enige weken later de vraag van dezelfde vriend nota bene of ik een weekje op een hond wilde passen. Hierbij moet ik misschien opmerken zelf nooit een hond te hebben gehad en hier ook geen uitgesproken voorkeur voor heb.
Ik wist tot het moment dat de hond bij mij binnenkwam niet wat voor hond het zou zijn en schrok een beetje toen ik hem zag……een grote witte Samojeed of Poolhond. Mijn krachtdier was naar mij toegekomen om me te ontmoeten. We hebben een week samen opgetrokken. Het heeft veel voor me betekend.

Dit is het vervolg op mijn ervaring met de Poolhond; synchroniciteit

Enige tijd later.....het zal misschien wel zo'n 2 jaar zijn geweest...kwam het boek 'De Tzolkin' op mijn pad. De Maya's 
waren in staat de samenhang tussen het universum de aarde en de mensheid te ervaren. Dit is weergegeven in een 
energetische matrix 'De Tzolkin' genoemd. Deze matrix zorgt voor de verbinding van een ieder van ons met het 
universum als weefpatroon van de schepping dat los staat van tijd en ruimte. 
Toen ik opzocht in de matrix wat mijn "Kin" is, bleek ik een White Magnatic Dog te zijn waardoor mijn lijntje met de 
witte poolhond als krachtdier werd bevestigd. Zo komt alles samen!

Toevoeging door Michiel Czn. Dhont
Door beeldend intuïtief te werken aan tekeningen en schilderingen via de methode van ’t Tijdloze Uur (in dit geval van uit de oefening het Archaïsche Schrift) ontwikkelt zich een creatieve stroom van uit het onbewuste die geleidelijk aan kan uitmonden in een meer bewuste beleving en/of herkenning, zoals in deze gebeurtenis met de Samojeed of Poolhond.

In het boek het Slimme Onbewuste van Ab Dijksterhuis wordt haarscherp aangetoond dat het onbewuste weten een enorme krachtbron is en betekenis geeft. Kwaliteitsbeleving en geestelijke helderheid kan het menselijk bestaan verdiepen en verrijken en in balans brengen.

11. Rachel Frankenhuis / Creatief Therapeut en docent – (o.a. asielzoekerskinderen) / rachelfrankenhuis@planet.nl

Rachel Frankenhuis heeft veel met asielzoekerskinderen gewerkt met de methode ’t Tijdloze Uur.
Rachel Frankenhuis ontwikkelde ook in samenwerking met Inge Langendijk-Cissé & Jan Baan de lesmethode  ‘Applaus voor jezelf’ ter bevordering van de emotionele competentie van kinderen tussen 4 en 7 jaar.
Omdat leerkrachten constateerden dat veel asielzoekerskinderen tussen de 4 en 7 jaar gedrags- en emotionele problemen vertonen, heeft Pharos voor de onderbouw van de basisschool Applaus voor jezelf ontwikkeld.


12.  Jos Albas / een ervaring van een student van Michiel Dhont

‘tijdloos werken zorgt voor energie en passie’.
In 2005 maakte ik na jaren weer contact met mijn eigen beeldend vermogen bij beeldend kunstenaar Michiel Dhont. Het creatieve beeldend proces van uit beweging en intuïtie dat toen is aangeboord vormt nu een fundament in mijn levenswijze. In 2010 heb ik opnieuw een beeldende cursus gevolg van uit beweging en intuïtie bij Michiel Dhont.

Het beeldende proces is voor mij een schitterend medium dat in veiligheid ruimte bied aan het exploreren van de emoties in mijzelf.
Ik heb ervaren dat ik met heel mijn lijf, via mijn handen beeldend contact kan maken met de emotie van wat er op dat moment speelt. Het aanbieden van diverse meditatievormen, beeldende oefeningen en groepsdynamieken, heeft mij bewust gemaakt van de invloed op mijn eigen beeldend proces.

Door regelmatig afstand te nemen van mijn beeldende dynamiek heb ik tijdens het beeldend werken mijn emoties zien veranderen. Tijdens die afstand kon ik door middel van de dialoog met mijn beeld en via de begeleiding van Michiel Dhont in een proces van transformatie gaan.
Tijdens de dialoog met mijn beeld en door deze transformatie ontstaat er bij mij ruimte, helderheid, inzicht en bewustwording op allerlei niveaus.
Tenslotte heeft het maken van de Mandala in combinatie met het Medicijnwiel op het strand in Griekenland, mij diep geraakt.
Bij het creëren van de Mandala heb ik oude lasten en belemmeringen een plek kunnen geven en mijn wens tot bewustzijn ontwikkeling in de wereld gezet. Ik heb de eenheid in vorm en het proces van de verbeelding van de Mandala als een zeer krachtig en zuiverend ritueel ervaren met een grote potentie om in het reine te komen met mijn lichaam en geest.

De vernieuwde helderheid en inzichten geven mij energie en passie, zij vormen de pijlers waaraan ik reflecteer en handel tijdens mijn dagelijks leven thuis, mijn sociale omgeving en tijdens het werk.

Mijn dank is groot dat ik dit zo heb kunnen beleven en ervaren. Een warme groet, Jos.

 

'Oefening van uit waarneming naar naaktmodel.Tekenen met de niet-dominante hand. Vorm blijkt veel gemakkelijker te realiseren en ook atmosfeer.'.

‘Oefening van uit waarneming naar naaktmodel. Tekenen met de dominante- en niet-dominante hand. Vorm, plaatsing op het beeldvlak en  atmosfeer blijkt veel gemakkelijker te realiseren.’

atmosfeer

13 Karel Kindermans / karel@kindermans.nl
Docent modeltekenen aan de hbo Willem de Kooning Academie in Rotterdam.

Hieronder de vermelding van ervaringen opgedaan met de beeldende processen uit ’t Tijdloze Uur,  door de docent Karel Kindermans aan de Willem de Kooning Kunstacademie in Rotterdam.
Ook al is het geen therapeutische zetting op deze kunstacademie, des te meer blijkt hoe en op welke wijze de beeldende processen mensen een inzicht in zichzelf kunnen geven en hun creatieve levensenergie kunnen ontdekken en hun vermogens uitbreiden en verdiepen.

Anders dan anders
‘Dit was het moment, halverwege de module waarop men van het krappe pad was afgeraakt om terecht te zijn gekomen in de weide’.

Karel:
‘Tijdens een module modeltekenen op het hbo van de Willem de Kooning Academie, kreeg ik studenten voor me met een grote diversiteit aan studie-achtergronden. In de groep zaten studenten verpleegkunde, communicatie, bedrijfskunde, leraren geschiedenis… enzovoorts bij elkaar.

De filosofie van de hbo-opleiding was dat studenten ook studiepunten konden krijgen met modules naar vrije keuze, die niets met hun reguliere studie te maken hadden. Hoe kun je in 10 lessen van 1,5 uur studenten leren modeltekenen? Studenten werden geacht 56 uren te besteden aan een module en kregen daarvoor twee studiepunten.
Ik moest hen dus motiveren ook thuis veel meer tijd te besteden dan men deed in les verband. Ik had twee stellingen als argumenten om studenten te overtuigen.
Argument 1: je kunt niets leren in uitsluitend 15 contact-uren. Ook het rijbewijs haalt niemand in 15 lessen.

Argument 2: studeren op een kunstacademie is een volstrekt andere manier van studeren dan jij gewend bent. Verplichte literatuur is er amper; tentamens zijn er schaars en iedereen kent wel een kunstacademie-student die elke dag lekker aan het knutselen is, tot laat in de kroeg aan het discussiëren is en verder meer dan drie feesten in de week heeft.

Als studenten konden ervaren dat modeltekenen niet een lange smalle weg was met een enkel denkbaar resultaat had ik het goed gedaan. Modeltekenen is een grote speelweide waarin onderzoek leidt tot verrassende en ondenkbare resultaten. En passant ontwikkelt men oog voor kunstenaars die amper met elkaar zijn te vergelijken zoals Egon Schiele en Henry Matisse. Als je deze toch gaat vergelijken, dan weet je dat je tot de speelweide bent doorgedrongen.

Ik gaf de eerste vijf lessen tools in handen die alle afzonderlijk de studenten leerden kijken. De magie was dat de studentes verpleegkunde het lichaam secuur observeerden en de studenten bouwkunde (vaak onhandige tekenaars) geen enkel probleem hadden met de meest ingewikkelde poses wanneer ze die mochten vertalen in dozen en bollen.

De laatste tool die ik aanreikte voordat ze zelfstandig konden experimenteren was geïnspireerd op ‘t Tijdloze Uur.

'Modeltekenen met gesloten ogen en met de niet-dominante hand'. Willem de Kooning Kunstacademie. Lessen in loslaten van prestatie en daardoor het verwerven van expressie en het juist aanvoelen van dimensies op het tekenvlak en tekenen zonder krampachtigheid.

‘Modeltekenen met gesloten ogen en met de niet-dominante hand (deze vrouw is normaal linkshandig) op de Willem de Kooning Kunstacademie. Lessen in loslaten van prestatie en daardoor het verwerven van expressie en het juist aanvoelen van dimensies op het tekenvlak en tekenen zonder krampachtigheid.

Blind raken: een experiment met tekenen met de niet dominante hand en met gesloten ogen.

Ik vertelde dat als ik blind zal raken, ik als fervent tekenaar niet zou stoppen. Ik zou doorgaan, omdat tekenen ook te maken heeft met iets dat mijn lichaam lekker vindt. Resultaten raakten deze les op de achtergrond.
Tekenen deden de studenten met ogen dicht of met de andere hand dan die waarmee ze bij voorkeur werkten. Loslaten was de enige vraag en zij die zich daaraan overgaven, ontdekte dat ze bijvoorbeeld met verhoudingen geen enkel probleem meer hadden.

De informatie van de voorgaande lessen werden niet meer afgedwongen, maar kwamen als bloembollen uit de grond. Papiervrees was geen item meer hoewel we het er nooit over hadden gesproken, iedereen herkende het wel. Onvoorstelbaar hoe de krampachtigheid verdween en het gemak leidde tot niet per se goede tekeningen, maar wel interessante tekeningen.

De groep studenten die met deze tool niet tot zijn recht kwam had buitengewoon veel moeite met loslaten en het frustreerde dat anderen deze mysterieuze les voortgang boekten. Ze mochten na een uur hun pogingen staken om het op een voor hun vertrouwde manier te doen en sommigen kon ik via de achterdeur toch weer binnenhalen. Want ze vonden het frustrerend dat ze niet konden loslaten, maar waren niet onwelwillend’.

‘Dit was het moment, halverwege de module waarop men van het krappe pad was afgeraakt om terecht te zijn gekomen in de weide’.

Karel Kindermans / karel@kindermans.nl

 —–

14.       Een Ode aan het belang van de doorstroming via de hersenbrug van de Linker en Rechter Hersenhelft

A research:   My Stroke of Insight / Dr. Jill Bolte Taylor

Een wereldberoemd onderzoek naar een casus van een neurologisch ziektebeeld bij een Amerikaans Neuroloog Dr. Jill Bolte Taylor

Dr. Jill Bolte Taylor, the Singin’ Scientist

My Stroke of Insight is a New York Times Bestseller and is published by Viking Penguin Group. You may order a copy through online stores including Amazon and Barnes & Noble, or ask your local bookstore. It is available in hardcover, audio, and large-print edition.

Jill Bolte Taylor was a 37-year-old Harvard-trained and published brain scientist when a blood vessel exploded in her brain.  Through the eyes of a curious neuroanatomist, she watched her mind completely deteriorate whereby she could not walk, talk, read, write, or recall any of her life. Because of her understanding of how the brain works, her respect for the cells composing her human form, and an amazing mother, Jill completely recovered her mind, brain and body.  In My Stroke of Insight: A Brain Scientist’s Personal Journey, Jill shares with us her recommendations for recovery and the insight she gained into the unique functions of the right and left halves of her brain.  Having lost the categorizing, organizing, describing, judging and critically analyzing skills of her left brain, along with its language centers and thus ego center, Jill’s consciousness shifted away from normal reality.  In the absence of her left brain’s neural circuitry, her consciousness shifted into present moment thinking whereby she experienced herself “at one with the universe.”

Based upon her academic training and personal experience, Jill helps others not only rebuild their brains from trauma, but helps those of us with normal brains better understand how we can ‘tend the garden of our minds’ to maximize our quality of life.  Jill pushes the envelope in our understanding about how we can consciously influence the neural circuitry underlying what we think, how we feel, and how we react to life’s circumstances.  Jill teaches us through her own example how we might more readily exercise our own right hemispheric circuitry with the intention of helping all human beings become more humane.  “I believe the more time we spend running our deep inner peace circuitry, then the more peace we will project into the world, and ultimately the more peace we will have on the planet.”

My Stroke of Insight (Viking) is available at your local bookstore or online merchants including Amazon and Barnes & Noble.

For rights to My Stroke of Insight, please contact Ellen Stiefler by e-mail: Info@AmicusAgency.com or phone: 858-756-5767.

For press inquiries, please contact Louise Braverman, at louise.braverman@us.penguingroup.com.

For speaking engagements, please contact Dr. Katherine Domingo, at kat@mystrokeofinsight.com.

We have set up a forum for people who want to build a community around the ideas presented in the best-selling book. There is a forum for people who have experienced stroke or other medical issues first-hand or through a loved one; another forum focuses on techniques for how to achieve a balanced brain; and yet another allows people to share their stories of insight and the life lessons they have learned. These forums can be found on the website, www.mystrokeofinsight.com. Read beautiful stories and learn more about the ideas presented in My Stroke of Insight.